De 129 bij Unie-ABC aangesloten gemeenten hebben allemaal te maken met hun eigen omgeving, interne situatie, kansen en uitdagingen. Er zijn grote en kleine gemeenten, gemeenten in grote steden en kleine dorpen, jonge en oude gemeenten (zowel qua gemiddelde leeftijd van de leden als qua geschiedenis), gemeenten in een groei- en bloeifase en gemeenten die door een periode van krimp of conflict gaan. Toch mogen we ons binnen de geloofsgemeenschap verbonden weten in ons geloof in Jezus Christus en ons verlangen om Hem na te volgen.

We vierden in 2025 trots de Seminarium-diploma’s van twee studenten: Matthea Bakker en Benjamin van Slooten. Ook stonden we stil bij Harry Zijlstra, Jerry Thuis en Maarten The die alledrie hun master Evangelical & Baptistic Leadership aan de VU hebben afgerond We zijn dankbaar voor mensen die geïnspireerd en bekwaam de gemeente mogen dienen.

Diverse mooie events

We blikken terug op enkele mooie events. Zo hielden op 7 maart een mini-symposium over het nieuwe boek van Henk Bakker, Christus: Hoe het geloof in Jezus zich ontwikkelde in het vroege christendom. Na een bijdrage van Henk kwamen verschillende theologen aan het woord met een reactie. Op 27 juni sloten we het academisch jaar af met een studieochtend over de geestelijke opleving onder Generatie Z. Welke factoren spelen daar eigenlijk in mee, welke rol hebben sociale media in geloofsvorming en -verspreiding, en hoe kunnen kerken antwoorden op de ontwikkelingen? Die vragen kwamen aan de orde tijdens deze studieochtend.

De derde editie van de Summerschool telde opnieuw zo’n twintig deelnemers. Een tweedaagse aan het Seminarium voor gemeenteleden, om te proeven aan de theologie rondom een actueel onderwerp. Deze editie stond in het teken van het belangrijke thema: 'De hoop nabij, over eindtijdverwachting, apocalyptiek en hoopvol leven in de tussentijd'. We hebben samen diepgaand nagedacht over de plek van wanhoop in de kerk, en hoe we als christenen hoopvol kunnen blijven in deze tijd.

In 2025 stonden er 26 studenten ingeschreven bij het Seminarium. We ontvingen vijftien nieuwe studenten in verschillende studieroutes. De meeste studenten zitten in een studieroute richting voorgangerschap of volgen de opleiding ter verdieping voor hun functie van gemeentevoorganger. Een deel van de nieuwe studenten volgt de minor Missionair Leiderschap als verdiepingstraject naast een andere studie, zoals toegepaste psychologie en pedagogische wetenschappen. 

In totaal waren er achttien docenten betrokken bij het onderwijs in het afgelopen jaar. Dit is het eigen Seminariumteam, bestaande uit zeven teamleden, met daarnaast elf gastdocenten die elk een (deel van een) vak verzorgden (zie bijlage 3, onder aan dit hoofdstuk).

Herijking curriculum, nieuwe vakken

In 2025 zijn we gestart met een aangepast curriculum. Het doel daarbij was de versterking van een exegetische en Bijbels-theologische leerlijn, omdat we constateren dat deze bij diverse vooropleidingen onvoldoende geborgd is. Ook hebben we een vijftal leerlijnen in het Seminariumonderwijs sterker gedefinieerd: (a) Exegese en Bijbelse theologie vanuit (ana)baptistisch perspectief; (b) Vrijkerkelijke traditie(s) en herbronning; (c) Kerkelijke praktijken verstaan, interpreteren en inspireren; (d) Leiderschap en geloofscommunicatie; (e) Professionele en geestelijke vorming van leiders.

De minor ‘Missionair leiderschap’ is voor een brede groep studenten te volgen. Op HBO- en WO-niveau, voor theologie- en niet-theologiestudenten. Ons professionaliseringstraject bereid studenten concreter voor op het voorgangerschap, maar is ook waardevol voor professionals in het kader van Permanente Educatie ('blijven leren').

Enkele vakken uitgelicht
Eén van de vakken die wordt aangeboden aan toekomstige voorgangers is het vak ‘Spiritualiteit en ethiek van de pastor’. Studenten staan daarbij stil bij hun persoonlijke geloofsleven en leren hoe geestelijke vorming plaatsvindt. Door oefeningen zoals gebed, psalmen bidden en lectio divina ontdekken zij manieren om geworteld te blijven in God. Het vak benadrukt dat een gezond geestelijk leven onmisbaar is voor voorgangers die anderen geestelijk willen leiden.

Van jongerenchallenge naar gemeentemateriaal

We bedachten ook een spannend plan, namelijk om drie jaar lang materiaal voor gemeenten aan te bieden, in de vorm van jaarthema’s die zijn afgestemd op de vragen van jongvolwassenen. Voor 2025–2026 staat in de challenge het thema 'Navolging en keuzes maken met Jezus' centraal, dat zal resulteren in gemeentemateriaal voor het seizoen 2026-2027. Om jongvolwassenen daar ook actief bij te betrekken werd de Leerhub gestart: zesweekse bijeenkomsten waarin twintigers met docenten en jeugdwerkers in gesprek gaan en input leveren voor het materiaal. Hieruit ontstond ook een nieuwe opzet voor de podcast Begrijpend Leven.

Daarnaast wordt de challenge wetenschappelijk onderzocht door Bart de Zwaan, die kijkt hoe de methode in lokale kerken werkt. Eerste observaties wijzen vooral richting het belang van het vinden van een gezamenlijke taal om geloof, Bijbel en dagelijks leven met elkaar te verbinden. Dit wordt verder onderzocht via interviews.

Breuken en Bruggen

Jaarlijks steunt het Seminarium het project Breuken en Bruggen van de Vrije Universiteit – een uitwisselingsprogramma waarin een theologiestudent uit de Afrika, Azie of Latijns Amerika gelegenheid krijgt om drie maanden te studeren in Amsterdam. 

De afgelopen tijd waren er meerdere mooie ontwikkelingen rond onderzoek, publicaties en samenwerking binnen en rondom het Seminarium en Unie-ABC. Tijdens het Missieweekend in Brunssum presenteerden Jack Barentsen en Hans Riphagen het boek Licht onder de rivieren: Evangelische gemeentestichting in Zuid-Nederland. Het boek schetst het bijzondere religieuze landschap van Noord-Brabant en Limburg en vertelt de vaak onderbelichte geschiedenis van evangelische, baptisten- en pinkstergemeenten in deze regio. Het initiatief ontstond in de voorbereiding naar het honderdjarig jubileum van de Baptistengemeente Brunssum-Treebeek. Het is een boek over nieuwe gemeenten die gesticht worden, de mensen die daarbij betrokken waren, met doorzettingsvermogen, pioniersgeest en diepe betrokkenheid.

Arjen Stellingswerf is één van de promovendi aan het Seminarium. Hij doet onderzoek naar de opkomst van de Baptisten, Vergadering van Gelovigen en Vrije Evangelischen in de negentiende eeuw, waarbij hij de vraag naar ‘eenheid’ van de kerk er kritisch naast legt. 

Trots zijn we ook op Marco Rotman, verbonden aan de kenniskring van het Seminarium en lid van de Baptistengemeente Amersfoort. Marco Rotman werd dit jaar benoemd is als lector, een onderzoeksplek van de Christelijke Hogeschool Ede, samen met het Centrum voor Israëlstudies. De titel van het programma waar Marco zich mee bezig gaat houden is: ‘Het joodse karakter van het Nieuwe Testament en de joods-christelijke ontmoeting'. Unie-ABC is met een kleine jaarlijkse bijdrage verbonden aan dit lectoraat.

Vanwege het Nicea-jaar (in 2026 was het 1700 jaar geleden dat het Concilie van Nicea plaatsvond) nam Henk Bakker deel aan een conferentie in Leuven. Deze lezing is gepubliceerd in het International Journal of Philosophy and Theology. Ook resulteerde dit in twee bijdragen in de publieksbundel Nicea voor nu. Hoe een oude belijdenis ons vandaag kan helpen (KokBoekencentrum, 2025) en in een bijdrage in het vakblad Inspirare. 

Tot slot zijn docenten en onderzoekers van het Seminarium betrokken bij diverse onderzoeksgroepen. Zo werkt Henk Bakker mee aan een project van het Centrum voor Patristisch Onderzoek, waarin onderzoek wordt gedaan naar de vroege kerk. Nadat tussen 2016 en 2022 een trilogie verscheen over Early Christian Mystagogy, richt het huidige onderzoek zich op de vroege christelijke catechese. Aan dit project werken onder anderen Henk Bakker, Paul van Geest en Nienke Vos mee. Daarnaast is Henk Bakker betrokken bij het VU-onderzoeksproject The Many Faces of Fear, waarin samen met onder meer Henk Blezer, Victor van Bijlert, Lucien van Liere, Michael Bloemendal en Razi Quadir wordt onderzocht hoe angst religieus, cultureel en historisch wordt geduid en beleefd. Ook loopt het onderzoeksproject Discerning Divine Presence, een samenwerking tussen HBCRET en de VU. In dit project zoeken onderzoekers zoals Henk Bakker, Teun van der Leer, Hans Riphagen, Henk van den Belt en Gijsbert van der Brink naar manieren waarop Gods aanwezigheid in verschillende tradities en praktijken wordt herkend en onderscheiden.

Zie bijlage 1 voor een publicatielijst van de docenten van het Seminarium.

Het Baptisten Seminarium is gevestigd aan de Vrije Universiteit. Dat was tot vóór 2025 aan de Faculteit Religie en Theologie, maar in het afgelopen jaar is deze faculteit gefuseerd met twee andere faculteiten (Sociale Wetenschappen en Geesteswetenschappen), en valt nu onder de Faculteit der Sociale en Geesteswetenschappen. Binnen die faculteit is er een School voor Religie en Theologie met een eigen directeur. We betreuren dat de plek van theologie op de VU hierdoor minder zichtbaar is. Tegelijkertijd zet het Seminarium zich in binnen deze School, nog steeds één van de grootste theologische instituten in Nederland, waar we samen met acht andere Seminaries ruimte hebben om ons eigen onderwijs vorm te geven en onze eigen kleur in te brengen.

In 2025 is onder leiding van voormalig rector Teun van der Leer een werkgroep gestart die nadenkt over het profiel, de taakomschrijving en de inbedding van een toekomstig hoogleraar. In 2027 gaat onze huidige hoogleraar, prof. Henk Bakker, met emeritaat.

Het Seminarium heeft een eigen Opleidingsraad, waarbinnen allerlei zaken aangaande onderwijs, verbinding met het kerkgenootschap, onderzoek en organisatie besproken worden. De Opleidingsraad voorziet de rector en waar nodig het Unie-ABC-bestuur van advies. In 2025 heeft de Opleidingsraad meegedacht over allerlei zaken, zoals het Onderwijs- en Examenreglement, de teamvorming en de zichtbaarheid van het Seminarium in het kerkgenootschap. Eén van de onderwerpen was ook financiën, want theologische instellingen in Nederland zijn in toenemende mate kwetsbaar. In dat kader wil het Seminarium proberen een aantal individuele donoren aan zich te verbinden, partners van het Seminarium; daar is een mooie website en folder voor gemaakt: Unie-ABC - Steun het Seminarium.

Een ander belangrijk aandachtspunt in 2025 was 'Veilige Kerk', een thema dat ook het onderwijs raakt. In 2025 ontwikkelde het Seminarium daartoe een Richtlijn sociale veiligheid. Jaarlijks staat dit onderwerp op de agenda: het wordt besproken met studenten, het team en de Opleidingsraad.

Op het gebied van samenwerkingen zijn in 2025 geen grote veranderingen geweest. Met het Evangelisch College hebben we de samenwerking geïntensiveerd door, naast Amsterdam, een tweede locatie van de Sprekersroute te openen in Zwolle. Daarnaast onderzoeken we samen met de Bond van Vrije Evangelische Gemeenten of het Seminarium ook in een stuk van hun voorgangerstoerusting kan voorzien, nu het Seminarium van de Bond zelf is gestopt.

• We ontwikkelen een nieuw Missieplan 2027-2030.
• Op 3 juli vieren we met een symposium ‘Baptist, dat is ‘t! Oecumene gemist?' de slotdag van het collegejaar; we nemen dan tevens afscheid van Teun van der Leer die met emeritaat gaat.
• We starten na de zomer met een eerste van drie thema-series rondom de vragen van jongvolwassenen, over navolging en alledaagse keuzes voor christenen.
• In 2026 zal ook de vraag hoe de opvolging van Henk Bakker als hoogleraar gestalte krijgt verder beantwoord worden.

Oorlogen en rampen

In het begin van het jaar was volop in het nieuws dat landen flink wilden bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking - met name het besluit in de VS had grote impact op lopende projecten, onder meer van de VN. Dit leidde tot een noodhulpoproep van de Baptist World Alliance om 'het gat te dichten' ('Stand in the gap'), zodat hulp in o.a. Congo, Myanmar, Soedan en het Midden-Oosten kon worden voortgezet. Unie-ABC sloot zich hierbij aan. 

Een aantal dagen na deze oproep, werd Myanmar getroffen door een zware aardbeving. Duizenden mensen kwamen om het leven en vele duizenden raakten gewond. Ook werden gebouwen verwoest, waardoor velen al hun bezittingen zijn kwijtraakten. Unie-ABC kwam samen met CAMA Zending in actie om via lokale Baptisten- en CAMA-kerken te helpen voorzien in de nood.

In Soedan is een wrede burgeroorlog aan de gang. Een 'stille oorlog', omdat deze in het nieuws wordt overschaduwd door andere oorlogen. CAMA Zending heeft contacten in Darfur, zodat we via die directe kanalen konden bijdragen aan noodhulpverlening.

In 2025 duurde ook de oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten voort. Via onze partners bleven we gemeenten in die gebieden (in Oekraïne en omliggende landen, en in het Midden-Oosten met name Libanon) steunen bij de opvang van vluchtelingen. Hiertoe deden we onder meer een oproep voor het bestemmen van de kerstcollecte van gemeenten.

Online gebed EBF

De EBF organiseert sinds het begin van de oorlog in Oekraïne een maandelijkse online bijeenkomst, waar dank- en gebedspunten uit de conflicthaarden worden gedeeld en wordt gebeden. Lees er hier meer over en sluit je aan!

Mission Partners

Verschillende Unie-ABC-gemeenten hebben via het project Mission Partners zich voor enkele jaren verbonden aan een gemeente in een land waar het Evangelie amper klinkt, onder meer in Noord-Afrika, het Midden-Oosten en in de Kaukasus. Mooi dat we als gemeenschap ook op die manier een steentje kunnen bijdragen en bemoedigend om te weten dat in die landen mensen tot geloof komen en zich laten dopen. (Kijk voor meer informatie en aanmelden op de website van CAMA Zending.)

Projecten van Hoop

Daarnaast hebben we maandelijks een ‘Project van Hoop’ bij gemeenten onder de aandacht gebracht, om voor te collecteren en voor te bidden. Goed om via onze internationale ‘familieverbanden’ ook praktisch betrokken te zijn bij broeders en zusters elders in de wereld. In plaats van twaalf verschillende projecten, presenteerden we er in 2025 zes, die elk twee keer in het jaar op het collecterooster terugkomen. Het idee is dat we gemeenten graag meer inhoudelijk willen betrekken - dat lukt beter met minder projecten. Daarbij leveren we bij elk project ook beeldmateriaal en korte tekst voor in de gemeentecommunicatie aan. 

Collecteert uw gemeente nog niet voor één van de Unie-ABC-projecten? Wilt u dat dan eens overwegen? U kunt ze hier vinden.

Hartelijk dank voor de gebeden, betrokkenheid en gaven voor onze broeders en zusters in nood!